fredag 15. desember 2017

Mellom kjente og ukjente

Bortsett frå ca 10 år, har eg budd i Nordhordland!
Det fører til at eg kjenner, veit om og dreg kjensel på mange menneske eg møter i kvardagen!
Slik som i dag, på ein liten handletur i regionsenteret Knarvik!

Og så filosoferer eg litt over det i kveld

Eg tenkjer at eg alltid skulle ha god tid når eg møter kjensfolk
Og kjente møter eg ofte på denne staden
- Det er dei frå Masfjorden
- Det er han eg gjekk på skulen med
- Det er dei frå politikken, frå kyrkja, frå misjonen
- Det er dei frå gjenbruksbutikken, naboen, og turvenner
- Det er nye kjente, som med sine smil og vennlighet, spør "hvordan går det?"
- Og så er det slekta som det alltid er fint å møta

Men eg opplever også inn i mellom, å snakka med folk eg ikkje kjem på kven er
Vi pratar om laust og fast medan tankane mine leitar på spreng
Kvar har vi kvarandre frå
Stundom spør eg - det kunne eg gjort oftare
Spør eg ikkje, har eg noko å tenkja på resten av den dagen

Å kjenna mange gjev ei kjensle av å høyra til
Det er fint, og det opplevde eg i dag

Men du verden kor mange eg ikkje kjenner
Både i nærmiljøet sjølv om det eigentleg er lite, og i den store, store verda
Verda er fylt av milliardar menneske eg ikkje kjenner
Så mange, mange, mange menneske
Ein kan bli svimmel av tanken når den tek tak

Eg likar å sitja på ein benk og sjå på, og studera menneske eg ikkje kjenner
På ein framand stad. På ein flyplass. I storbyen.
Over alt - menneske
Med sin historie
Med sine draumar, sigrar og nederlag
Som alle har ei eller anna slags meining med å vera nett der dei er
Som kjem ein stad i frå
Som lever i det same sekundet som meg

Alle har eit anna mål enn meg, men innerst inne tenkjer vi som Herbjørn Sørebø seier det, at "Alle reiser er ein omveg heim!
Vi vil heim! Vi vil ha eit mål! Vi vil høyra til!

Og så kjem eg på Jonas Dahl sin julesong der det lyder slik:

Nå vandrer frå hver en verdens krok
i ånden frem
et uoverskuelig pilgrimstog
mot Betlehem

Og finner du ham i krybbens hø
som hyrder så
Da eier du nok til freidig å dø
å leve på!

Kjente og ukjente frå kvar ein krok av verda
Mot Betlehemsbarnet, som gjev oss som finn han
noko å leva og å døy på!
I den vandrarflokken høyrer eg heime!

lørdag 9. desember 2017

Mi Betlehemsmark

- Og det skjedde i dei dagar då kong Haakon var konge i Norge, og far hennar var bonde på Skår at alle, då som no på denne tida, hadde eit felles fokus -  det stunda til julehøgtid! 

- Då for alle heim, kvar til "sin by" for å feira jul. Dei kom ikkje til hennar stove, der var alle heime, men til søre stova kom dei, og dei kom med "bylukt" som parfyme, tobakk og kjeks med rosa glasur. Nesten som vismennene - med røykelse og myrra - Men ikkje gull! Det var lite av gull!

- Og det skjedde på nytt og på nytt - kvart einaste år - at det vart feira jul i små stover og på store slott i kongeriket, fordi Skaparen av himmel og jord hadde sendt Son sin til verda som eit lite barn, fødd  i ein stall i ein by som hadde namnet Betlehem! Han som var verda sin frelsar vart lagt i det dei på Skår kalla ei gjøte, men som juleevangeliet kalla ei krubbe! Ho synes det var trist at det skjedde i stallen, sjølv om hesten var snill og ein av hennar beste venner. Men det var kaldt og mørkt der om kvelden og natta, tenkte ho! Kanskje skulle ho bedt far om å la lyset stå på om julekvelden! Det hadde vore lunare, men ho kom seg ikkje til å spørja! Kanskje nokon ville smila av henne då.

For juleevangeliet skjedde jo ikkje i Betlehem slik tidleg på 50-talet! Det skjedde rundt dei her på Skår!

Det tydelegaste bilete ho har av Juleevangeliet i "sin kontekst", er hyrdingane og englesongen! 
Dette skulle ho ønskt at andre skulle fått opplevd saman med henne, men ho fortalde det ikkje til nokon før ho var vaksen! Skjøna kanskje at biletet ikkje var nett slik ho såg det for seg.
Men, framleis, når ho høyrer om englebod til hyrdingflokken, så er ho der, nord om løa! Det var der dei var - hyrdingane.
Dei som var mellom dei lågaste på rangstien - nesten for kvinner å rekna, var det bodskapen kom til! Det er noko å tenkja på, tenkjer ho i dag!
Leiren til hyrdingane med bål og avslappa stemning, var nedom ein liten knaus nett nord om epletreet.
Og der altså,  midt på mørke natta,  kom det over Bøkevollfjellet først ein, og så etterpå ein heil himmelsk hærskare av englar som lova Gud og song!!
"Herrens herlegdom lyste over dei" og breidde sitt lys og herlegdom over Seimsfjorden, Mongstadgardane og bøane våre! Midt på natta lyste det heilt nord til steingarden, og fjorden glitra.
Det er nesten som ho fornemmar den fine songen medan ho sit og skriv.
Dei var heldige desse hyrdingane, tenk å få høyra og sjå og oppleva noko slikt, tenkte jenta på Skår!
I minnet hennar er dette ei perle!

- Også denne jula når ho høyrer om englesongen, vil ho i tankar og kjensler vera der - nord om løa med englekor og glans over Bøkevollfjellet! Her hjå oss! Her til oss!

Bjørn Eidsvåg må ha sett noko av det same når han skreiv:

"Himlen sto i veldig lue,
engler sang om fred og fryd"

- og vidare:
"I det stille til de små,
bringer Jesus håp og fred.
Og han kommer, da som nå,
fra sin himmel til oss ned.
Julenatt med lys og glede
minner oss om Gud som kom.
Evig er han her til stede.
Nå står grav og krybbe tom!"
                 Salme 69 i Salmeboka

"Ære vere Gud i det høgste,
og fred på jorda
blandt menneske Gud har glede i"

Barnlege tankar har blitt slipt og prøvd, men framleis kjenner ho glede over jula sin bodskap.
- Og ho gjer som Maria - Ho gøymer orda i hjarta, og blir ikkje ferdig med å grunna på, og gle seg  over dei!

tirsdag 5. desember 2017

Gruppeplassering

Du kan vera i "kvilegruppa" du bestemor.
Den kreative administratoren på 5, organiserte flokken.
Sjølv tok han rolla som sjef for "brytegruppa".
Bestemora var godt nøgd med plasseinga si, og kjente ingen trong for å skifta gruppe!

Men vil ho finna plassen sin i kvilegruppa?
Det tenkjer bestemora på dagen derpå.

Og ho tenkjer:
Er tida kome for å kvila meire
sova lengre
kjøpa seg ein ny stressless
gå rolege turar
sei frå seg alle oppgåver og ansvar
eller kanskje flykta til eit lysare land ?
Noko av dette vil ho prøva seg på å gjennomføra, men ikkje alt.
Men ho kvir seg for å bli plassert i ei slik Kvilegruppe!

Då ville ho heller ønskja at gruppa var ei gruppe der ho lærde endå betre å finna:
- kvile frå uro og tunge tankar
- kvile frå tunge tak og krevjande minne som ligg bak
- kvile frå ei snikande framtidsuro.

Slik kvile verkar forlokkande!
Som ein draum!
Medan ho ventar, øver ho seg på å setja si lit til han ho trur på,
og rett som det er låner ho salmisten David sine ord, og seier:
"Eg set mi lit til deg min Gud. I di hand er mine tider".
Og ikkje berre mine og David sine tider - det blir for smått!
Det gjeld VÅRE tider - til ALLE tider!

Det er den gode tanken som skal vera ordet i Kvilegruppa mi!


lørdag 25. november 2017

Frå minneboka

Med koffert, gitar og lysbileteapparat troppa ho, med sine 21 år på nakken, opp ein sein vinterkveld på slutten av sekstitalet på hurtigrutekaien i Bergen.
I ny vinterkåpe med skinnkrage, og brune nye støvelettar kjente ho seg kledd. Ho var på jobb og skulle på turnè med skulderveska full av leirbrosjyrer, med Bibel og lysbiletekassettar. Ein stad mot nord var målet.
Ho hadde fått lugar! De må vekkja meg i god tid før avstigningsstad, gav ho tydeleg beskjed om til mannskapet. Og med trygg lovnad om det, sovna ho - natta var like rundt hjørnet.

Grytidleg vakna ho - såg på klokka og skjøna at ho ikkje hadde vorte vekt, og at båten var på veg mot ein by ho ikkje skulle til!
Du får finna deg ein buss og reisa sørover att, var svaret ho fekk.
Problemet var at ho ikkje visste heilt kvar ho skulle. Ho skulle bli henta på kaien på den andre staden, og han som skulle henta henne hadde all info ho trong.
Så sto ho der, med den kvite kofferten, den grå gitarposen og lysbildeveska over skuldra, og såg at dei andre som også gjekk av båten, drog sin veg og ho sto att åleine på kaien ein gråkald morgon.
Mobiltida var langt unna, og telefonkioskane sto ikkje nett tett ute i distriktet.

Omsider fann ho ein buss. Ho kjende det som at ho var på reise i "ingenmannsland".
Men det gode er at den som har vore ute på reise før, har sine venner. Bussen kom til ein stad der ho hadde vore på oppdrag tidlegare. Der fann ho eit hus ho hadde "budd i", banka på døra og vart teke hjarteleg i mot. Ho fekk mat og seng og kvile, og vart sett på ein ny buss då det tok til å mørkna av kveld att. Det gode denne gongen var at ho hadde ein stad og eit namn i veska.

På endestasjonen sto det ein einaste taxi - Kan du køyra meg til Marta Mo (oppdikta namn), spurte ho. Kva for ei av dei, spurde han. Kva skal du? Eg skal på misjonsforeining, svara ho. Ok, eg veit kvar du skal, sa han og køyrde oppover lia over bygda.
Her bur ho sa han - ho betalte, og kjende seg spent. Bilen køyrde, og vintertunet såg så tomt ut. Det hadde blitt mørkt, og det hadde klåra opp. Månen sto over dei kvitkledde, svarte fjella, og ein augneblikk vart det storslått for henne!
Ho banka på døra - ingen svar. Ho opna døra og kom beint inn på eit kjøkken med ein stor vedkomfyr som blikkfang. Men ingen å sjå.
Så gjekk ho mot fjøset. Opna forsiktig døra, og kjende fjøslukta omslutta seg. God kveld, sa ho til mannen som møtte henne med eit spørjande blikk. Bur ho Marta Mo her, fekk ho spurd. "Ho sete bort under kyra der" sa han på sin typiske dialekt.
Det var ikkje anna råd enn å gløyma dei nye støvelettane og den fine kåpa! Ho måtte jo berre koma seg i hus på rett stad. Møtet skulle vore starta for lengst. God kveld, sa ho ein gong til - skal du ha misjonsforeinig i kveld? la ho til.
Kven er du, kven reiser du for fekk ho til svar. NMS fekk ho sagt.
Nei, eg har ikkje foreining for "gamlemisjonen", eg har for "sambandet" eg. Motet fekk seg ein ny knekk hjå henne i den fine kåpa. Men så reiste ho Marta seg frå frå mjølkekrakken og fylgde NMS-dama ut om fjøsdøra. Eg veit kvar du skal, sa ho - eg skal fylgja deg.
Så fann ho ei mjølkevogn. Tok bestemt koffert, gitar og skulderveske opp i, og sa: vi går nedover bøane - det er kortare. Og der, i måneskinnet med alt for glatte nye støvelettar gjekk misjonsdama og florsdama nedover på skaren. Misjonsdama såg det komiske i situasjonen, og smilte for seg sjølv - dei var eit kosteleg syn! Dette skulle ho dramatisera når ho kom heim, tenkte ho. Mor og søstre kjem til å le med meg då, tenkte ho.
Og dei heldt seg på beina begge, og det var eigentleg godt gjort!Skaren var skarp!
Det vart ikkje sagt mange orda - ho hadde det travelt, og fleire kyr som skulle mjølkast.

Og så etter eit døgn på reise banka den unge dama med ny kåpe med ein snev av silolukt, på rett dør. Ei grønmalt dør. Det er som ho endå kjenner den harde, flate døra som var tung å få lyd i. Ho hadde banka på utallege dørar i  heimbygda som lita då ho leverte ut mjølkeglas for far sin som var mjølkekontrollør. Ho kan endå hugsa korleis desse dørene var å banka på. Men no altså, ei heilt framand, grøn dør, og den måtte vera rett!
Ho venta vel helst eit smil og eit varmt velkomen, men det kom ikkje. Endeleg kjem de - er du åleine? Vi har kalla saman til ekstra møte på ei dag som ikkje er "vår" her i bygda, og så kjem det ingen! Men kom inn, så vi får starta møtet.

Ho kjende seg ikkje høg i hatten denne unge misjonsdama. Ho skulle jo ikkje sei noko på dette møtet - det skulle han som skulle henta henne på den første kaien gjera. Men kvar var han? Reiste han fylket rundt for å leita etter henne?
Kan eg nett få skifta litt på meg, fekk ho spurt, og så vart ho vist inn på eit kammers. Der fekk ho på seg skjørtet, som seg hør og bør ei omreisande misjonsdame, medan ho ropa inne i seg til han som styrer: No må du verkeleg trø til med hjelp Herre!
Og det gjorde han. Då ho kom innatt i stova såg ho til si glede at ho var bønhøyrd! Sjåføren var kome - ho slapp å tala - ho slapp å sei noko som helst, og ho kjende seg så inderleg takksam og trøytt!

torsdag 16. november 2017

Novemberdagen

Eg skulle bli inspirert i dag
førebu meg, og senda ord både til aust og vest

Men himmelen sender så meiningslaust mykje vatn
og det er så grått utom vindauga at tanken finn ikkje fram

Eg fyrer i omnen og tenner lys
Men det blir ikkje mindre vatn av det,
og det grå og tristaste landskapet du kan tenkja deg, forblir like grått

Nei, eg lengtar ikkje til Syden
eg lengtar berre etter litt lys og
nokre klåre tankar 

Det grå er så diffust, så ullent - lyset får ikkje tak 
men blir hemma slike dagar 
Lyset "bit ikkje på" nitrist novemberregn

Men kanskje det er i kveld dei kjem - tankane - når mørkre har kome
Kanskje tankane eg treng lettare finn fram mot den beksvarte novembernattsbakgrunnen

Kontrastar er bra 
Tydelege konturar viser veg
Og opplyste tankar dei trengs

onsdag 8. november 2017

Fem år og alltid

Han er då berre fem år!
Fyller det i dag!
Berre fem?
Bestemor synes han alltid har vore her!

Kva er det for ein tanke og idè?

Fem år kva er vel det?
Eit halvt tiår
ikkje eingong eit heilt,
og så seier bestemor at han alltid har vore der!

Bestemor går over bøane våre og skriv (det går an...)
Her har slekt etter slekt gått.
Kvar av dei sine korte eller lengre liv,
og mange rare, gode, vonde, kloke og ukloke tankar har blitt tenkt her før, tenkjer ho.

No går bestemora anno 2017 her og tenkjer sine tankar.
I dag tenkjer ho særleg på ein liten soneson
på fem -  og oppdagar ein rar tanke; 
- ho tenkjer at han alltid har vore her!

Bestemora skjøna at han ikkje har levd lenge.
Men lenge nok til at det kjennes som han alltid har vore der!
Det kjennes godt!

Takk for deg du gode tigergutten, Silas!
Godt at du er til!
Gratulerer med dagen din!

tirsdag 31. oktober 2017

Barndomsminne

Ho lika ikkje når fjorden var grå, lika ikkje fargen, lyset og det lauvtomme rognetreet som sto ved sjøkanten og sprikte med dei tomme greinene sine ut i den gråe vinterdagen. Ho kjente noko trist inne i seg ved desse fargane, det gråe lyset, den gråe fjorden og dei tomme, svarte greinene på rognetreet. Stundom sat ho ved stoveglaset og ville prøva å teikna dette treet, det var jo berre gråe strekar trudde ho, men erfarte at ho tok feil. Ho fekk det ikkje til. Det var mykje lettare for storesøstera å teikna, visste ho.

Men når fjorden var blå, og kveldssola kasta stjerner bortover vassflata, då var det annleis. Då lika ho å stå ved gjerdet - ikkje utanfor men innanfor - slik mor hadde sagt, å sjå på fjorden. Stå der og lengta etter ein fiskebolleboks med snøre og sluk på, og eit trygt fylgje ned på steinane slik at ho kunne få prøva fiskelukka. Ho hadde forresten laga boksen sin klar. Spikra ein rund pinne fast med ein pappspikar på kvar side. Det var handtak, det skulle ho halda i medan ho skulle halda fast i snøret med den andre, kjenna tyngda av sluken skapa kraft til snøret som skulle senda sluken ut til fisken. Ho kjende det i heile seg at det skulle bli spanande å dra inn, få snøret rundt boksen og dra i land ein sprellande liten torsk. Ho drøymde seg vekk med den tanken, for ho hadde prøvd det, og det skulle kunna gå .

Ho sto og tenkte på dette mange sommarkveldar - der på den rette sida av gjerdet, medan ho såg på båtane som rodde utover fjorden for å fiska i sommarkvelden. Ho høyrde dei før ho såg dei, båtane. Det var taktfaste knirk frå åredraga, og det var spennande å sjå kven som kom bakom trea i sjøkanten. Ein var kvit med grøn kjøl, ein var brun med raud esing, ein var tjørebreid og ein var kvit og raud. Ho kjende dei som sat oppi og rodde. Dei hadde båt dei, dei var liksom litt annleis enn oss  tenkte ho. 

Ein kveld skjedde det noko, som ein draum som vart oppfylt. -  Kari, ropa Johannes frå båten sin med dei raude sideborda - Kari, du må gå opp til mor di og sei at i kveld skal du utpå og fiska. Kva sa han? Skulle ho utpå og fiska? Litt andpusten sprang ho inn til mor . Mor, han Johannes seier at eg skal ut å fiska i kveld? Seier han det, seier mor litt spørjande - då må du ta sokkar på deg, og den raude jakka. Det er kaldt på sjøen om kvelden.

Lika mor dette skal tru? Det er ho som har sagt at sjøen er grå og trist når det er grått. At ho ikkje lika når det susar frå sjøen. Det er ho som seier at ho er ikkje vand med sjø, og at vi må passa oss for den. Men no finn ho klede til jenta si, og sender henne ned til båten til Johannes. Brått kjende jenta ein klump i magen, men det lyt våga seg. Det er jo dette ho har drøymt om så mange kveldar, at ho skulle få vera med, og no må ho gripa sjansen. Dette vil ho! Dette skal ho, og båten og Johannes låg ned med steinane og venta.

Johannes røykte pipe. Slik skulle det vera med han. Johannes var snill, og han hadde namn på alle dyra sine, kattar og sauer og kyr - alle hadde namn, tenkjer ho. Vi også har namn på dyr, men berre på kyrene, tenkte jenta - Ein gong fekk ho ein kvalp av Johannes, Laika sin kvalp, men då ho kom heim med den fekk ho ikkje lov å ha den, og ho måtte gå den tunge vegen og levera den tilbake! Johannes er snill, tenkte ho.
Jenta var trygg med Johannes. Ho kjende han, han var naboen hennar og ho hadde fått 25 øre for å finna hesteskoen på beitet deira ein gong eller to. No rodde han henne utover fjorden, og ho kan endå kjenna stemninga av sjø, åretak, piperøyk, og ei spenninga ved å halda i dorga hans.

Det kom litt fisk, og turen vart ikkje så lang. Kanskje kjende Johannes både Kari og mor hennar så godt at han visste at turen ikkje skulle vera så lang for dei to. Dei var ikkje så vane med sjøen, dei hadde ikkje båt der nord, men at Kari hadde stått så mange kveldar og sett ned på sjøen det hadde nok den barneglade naboen sett, og han skjøna at det var han som kunne gje nabojenta ein kveld på fjorden. Det var klokt og snilt av den gode naboen nede på Skår - tenkjer den vesle jenta 60 år etterpå.