Frå minneboka

Med koffert, gitar og lysbileteapparat troppa ho, med sine 21 år på nakken, opp ein sein vinterkveld på slutten av sekstitalet på hurtigrutekaien i Bergen.
I ny vinterkåpe med skinnkrage, og brune nye støvelettar kjente ho seg kledd. Ho var på jobb og skulle på turnè med skulderveska full av leirbrosjyrer, med Bibel og lysbiletekassettar. Ein stad mot nord var målet.
Ho hadde fått lugar! De må vekkja meg i god tid før avstigningsstad, gav ho tydeleg beskjed om til mannskapet. Og med trygg lovnad om det, sovna ho - natta var like rundt hjørnet.

Grytidleg vakna ho - såg på klokka og skjøna at ho ikkje hadde vorte vekt, og at båten var på veg mot ein by ho ikkje skulle til!
Du får finna deg ein buss og reisa sørover att, var svaret ho fekk.
Problemet var at ho ikkje visste heilt kvar ho skulle. Ho skulle bli henta på kaien på den andre staden, og han som skulle henta henne hadde all info ho trong.
Så sto ho der, med den kvite kofferten, den grå gitarposen og lysbildeveska over skuldra, og såg at dei andre som også gjekk av båten, drog sin veg og ho sto att åleine på kaien ein gråkald morgon.
Mobiltida var langt unna, og telefonkioskane sto ikkje nett tett ute i distriktet.

Omsider fann ho ein buss. Ho kjende det som at ho var på reise i "ingenmannsland".
Men det gode er at den som har vore ute på reise før, har sine venner. Bussen kom til ein stad der ho hadde vore på oppdrag tidlegare. Der fann ho eit hus ho hadde "budd i", banka på døra og vart teke hjarteleg i mot. Ho fekk mat og seng og kvile, og vart sett på ein ny buss då det tok til å mørkna av kveld att. Det gode denne gongen var at ho hadde ein stad og eit namn i veska.

På endestasjonen sto det ein einaste taxi - Kan du køyra meg til Marta Mo (oppdikta namn), spurte ho. Kva for ei av dei, spurde han. Kva skal du? Eg skal på misjonsforeining, svara ho. Ok, eg veit kvar du skal, sa han og køyrde oppover lia over bygda.
Her bur ho sa han - ho betalte, og kjende seg spent. Bilen køyrde, og vintertunet såg så tomt ut. Det hadde blitt mørkt, og det hadde klåra opp. Månen sto over dei kvitkledde, svarte fjella, og ein augneblikk vart det storslått for henne!
Ho banka på døra - ingen svar. Ho opna døra og kom beint inn på eit kjøkken med ein stor vedkomfyr som blikkfang. Men ingen å sjå.
Så gjekk ho mot fjøset. Opna forsiktig døra, og kjende fjøslukta omslutta seg. God kveld, sa ho til mannen som møtte henne med eit spørjande blikk. Bur ho Marta Mo her, fekk ho spurd. "Ho sete bort under kyra der" sa han på sin typiske dialekt.
Det var ikkje anna råd enn å gløyma dei nye støvelettane og den fine kåpa! Ho måtte jo berre koma seg i hus på rett stad. Møtet skulle vore starta for lengst. God kveld, sa ho ein gong til - skal du ha misjonsforeinig i kveld? la ho til.
Kven er du, kven reiser du for fekk ho til svar. NMS fekk ho sagt.
Nei, eg har ikkje foreining for "gamlemisjonen", eg har for "sambandet" eg. Motet fekk seg ein ny knekk hjå henne i den fine kåpa. Men så reiste ho Marta seg frå frå mjølkekrakken og fylgde NMS-dama ut om fjøsdøra. Eg veit kvar du skal, sa ho - eg skal fylgja deg.
Så fann ho ei mjølkevogn. Tok bestemt koffert, gitar og skulderveske opp i, og sa: vi går nedover bøane - det er kortare. Og der, i måneskinnet med alt for glatte nye støvelettar gjekk misjonsdama og florsdama nedover på skaren. Misjonsdama såg det komiske i situasjonen, og smilte for seg sjølv - dei var eit kosteleg syn! Dette skulle ho dramatisera når ho kom heim, tenkte ho. Mor og søstre kjem til å le med meg då, tenkte ho.
Og dei heldt seg på beina begge, og det var eigentleg godt gjort!Skaren var skarp!
Det vart ikkje sagt mange orda - ho hadde det travelt, og fleire kyr som skulle mjølkast.

Og så etter eit døgn på reise banka den unge dama med ny kåpe med ein snev av silolukt, på rett dør. Ei grønmalt dør. Det er som ho endå kjenner den harde, flate døra som var tung å få lyd i. Ho hadde banka på utallege dørar i  heimbygda som lita då ho leverte ut mjølkeglas for far sin som var mjølkekontrollør. Ho kan endå hugsa korleis desse dørene var å banka på. Men no altså, ei heilt framand, grøn dør, og den måtte vera rett!
Ho venta vel helst eit smil og eit varmt velkomen, men det kom ikkje. Endeleg kjem de - er du åleine? Vi har kalla saman til ekstra møte på ei dag som ikkje er "vår" her i bygda, og så kjem det ingen! Men kom inn, så vi får starta møtet.

Ho kjende seg ikkje høg i hatten denne unge misjonsdama. Ho skulle jo ikkje sei noko på dette møtet - det skulle han som skulle henta henne på den første kaien gjera. Men kvar var han? Reiste han fylket rundt for å leita etter henne?
Kan eg nett få skifta litt på meg, fekk ho spurt, og så vart ho vist inn på eit kammers. Der fekk ho på seg skjørtet, som seg hør og bør ei omreisande misjonsdame, medan ho ropa inne i seg til han som styrer: No må du verkeleg trø til med hjelp Herre!
Og det gjorde han. Då ho kom innatt i stova såg ho til si glede at ho var bønhøyrd! Sjåføren var kome - ho slapp å tala - ho slapp å sei noko som helst, og ho kjende seg så inderleg takksam og trøytt!

Novemberdagen

Eg skulle bli inspirert i dag

førebu meg, og senda ord både til aust og vest

Men himmelen sender så meiningslaust mykje vatn

og det er så grått utom vindauga at tanken finn ikkje fram

Eg fyrer i omnen og tenner lys

Men det blir ikkje mindre vatn av det,

og det grå og tristaste landskapet du kan tenkja deg, forblir like grått

Nei, eg lengtar ikkje til Syden

eg lengtar berre etter litt lys og

nokre klåre tankar 

Det grå er så diffust, så ullent - lyset får ikkje tak 

men blir hemma slike dagar 

Lyset "bit ikkje på" nitrist novemberregn

Men kanskje det er i kveld dei kjem - tankane - når mørkre har kome

Kanskje tankane eg treng lettare finn fram mot den beksvarte novembernattsbakgrunnen

Kontrastar er bra 

Tydelege konturar viser veg

Og opplyste tankar dei trengs

Fem år og alltid

Han er då berre fem år!
Fyller det i dag!
Berre fem?
Bestemor synes han alltid har vore her!

Kva er det for ein tanke og idè?

Fem år kva er vel det?
Eit halvt tiår
ikkje eingong eit heilt,
og så seier bestemor at han alltid har vore der!

Bestemor går over bøane våre og skriv (det går an...)
Her har slekt etter slekt gått.
Kvar av dei sine korte eller lengre liv,
og mange rare, gode, vonde, kloke og ukloke tankar har blitt tenkt her før, tenkjer ho.

No går bestemora anno 2017 her og tenkjer sine tankar.
I dag tenkjer ho særleg på ein liten soneson
på fem -  og oppdagar ein rar tanke; 
- ho tenkjer at han alltid har vore her!

Bestemora skjøna at han ikkje har levd lenge.
Men lenge nok til at det kjennes som han alltid har vore der!
Det kjennes godt!

Takk for deg du gode tigergutten, Silas!
Godt at du er til!
Gratulerer med dagen din!

Barndomsminne

Ho lika ikkje når fjorden var grå, lika ikkje fargen, lyset og det lauvtomme rognetreet som sto ved sjøkanten og sprikte med dei tomme greinene sine ut i den gråe vinterdagen. Ho kjente noko trist inne i seg ved desse fargane, det gråe lyset, den gråe fjorden og dei tomme, svarte greinene på rognetreet. Stundom sat ho ved stoveglaset og ville prøva å teikna dette treet, det var jo berre gråe strekar trudde ho, men erfarte at ho tok feil. Ho fekk det ikkje til. Det var mykje lettare for storesøstera å teikna, visste ho.

Men når fjorden var blå, og kveldssola kasta stjerner bortover vassflata, då var det annleis. Då lika ho å stå ved gjerdet - ikkje utanfor men innanfor - slik mor hadde sagt, å sjå på fjorden. Stå der og lengta etter ein fiskebolleboks med snøre og sluk på, og eit trygt fylgje ned på steinane slik at ho kunne få prøva fiskelukka. Ho hadde forresten laga boksen sin klar. Spikra ein rund pinne fast med ein pappspikar på kvar side. Det var handtak, det skulle ho halda i medan ho skulle halda fast i snøret med den andre, kjenna tyngda av sluken skapa kraft til snøret som skulle senda sluken ut til fisken. Ho kjende det i heile seg at det skulle bli spanande å dra inn, få snøret rundt boksen og dra i land ein sprellande liten torsk. Ho drøymde seg vekk med den tanken, for ho hadde prøvd det, og det skulle kunna gå .

Ho sto og tenkte på dette mange sommarkveldar - der på den rette sida av gjerdet, medan ho såg på båtane som rodde utover fjorden for å fiska i sommarkvelden. Ho høyrde dei før ho såg dei, båtane. Det var taktfaste knirk frå åredraga, og det var spennande å sjå kven som kom bakom trea i sjøkanten. Ein var kvit med grøn kjøl, ein var brun med raud esing, ein var tjørebreid og ein var kvit og raud. Ho kjende dei som sat oppi og rodde. Dei hadde båt dei, dei var liksom litt annleis enn oss  tenkte ho. 

Ein kveld skjedde det noko, som ein draum som vart oppfylt. -  Kari, ropa Johannes frå båten sin med dei raude sideborda - Kari, du må gå opp til mor di og sei at i kveld skal du utpå og fiska. Kva sa han? Skulle ho utpå og fiska? Litt andpusten sprang ho inn til mor . Mor, han Johannes seier at eg skal ut å fiska i kveld? Seier han det, seier mor litt spørjande - då må du ta sokkar på deg, og den raude jakka. Det er kaldt på sjøen om kvelden.

Lika mor dette skal tru? Det er ho som har sagt at sjøen er grå og trist når det er grått. At ho ikkje lika når det susar frå sjøen. Det er ho som seier at ho er ikkje vand med sjø, og at vi må passa oss for den. Men no finn ho klede til jenta si, og sender henne ned til båten til Johannes. Brått kjende jenta ein klump i magen, men det lyt våga seg. Det er jo dette ho har drøymt om så mange kveldar, at ho skulle få vera med, og no må ho gripa sjansen. Dette vil ho! Dette skal ho, og båten og Johannes låg ned med steinane og venta.

Johannes røykte pipe. Slik skulle det vera med han. Johannes var snill, og han hadde namn på alle dyra sine, kattar og sauer og kyr - alle hadde namn, tenkjer ho. Vi også har namn på dyr, men berre på kyrene, tenkte jenta - Ein gong fekk ho ein kvalp av Johannes, Laika sin kvalp, men då ho kom heim med den fekk ho ikkje lov å ha den, og ho måtte gå den tunge vegen og levera den tilbake! Johannes er snill, tenkte ho.

Jenta var trygg med Johannes. Ho kjende han, han var naboen hennar og ho hadde fått 25 øre for å finna hesteskoen på beitet deira ein gong eller to. No rodde han henne utover fjorden, og ho kan endå kjenna stemninga av sjø, åretak, piperøyk, og ei spenninga ved å halda i dorga hans.

Det kom litt fisk, og turen vart ikkje så lang. Kanskje kjende Johannes både Kari og mor hennar så godt at han visste at turen ikkje skulle vera så lang for dei to. Dei var ikkje så vane med sjøen, dei hadde ikkje båt der nord, men at Kari hadde stått så mange kveldar og sett ned på sjøen det hadde nok den barneglade naboen sett, og han skjøna at det var han som kunne gje nabojenta ein kveld på fjorden. Det var klokt og snilt av den gode naboen nede på Skår - tenkjer den vesle jenta 60 år etterpå.

Bladkrans

Det er siste laurdagen i oktober
Blada på trea får god hjelp til å dala ned på bakken
Det vekslar mellom sol og regn
og eg tenkjer at i dag skal eg ha ein inneheimedag

Eg har ein kringledeig til heving, og synes det er fint at den berre står der og gjer seg klar utan mi hjelp nett no
Så kan eg skriva - likar betre å skriva enn å baka

Håpar eg har hugsa å ta alle ingrediensane opp i deigen
Det er faktisk ikkje alltid slik - dei som kjenner meg veit
For det blir ikkje det same utan gjær
eller sukker, kardemomme
eller smør.
Mjøl og mjølk hugsar eg
kjem ikkje i gang utan det.

Kringla skal bli rund tenkjer eg
Eg kjem til å klippa oppsida og la det bli ein bladkrans
Så håpar eg at eg treffer med steiketemperatur og steiketid
Når den er kald skal den i fryseboksen
og så set vi att med berre lukta her i huset

For kringla skal brukast til dugnadsgjengen
som kjem med alle sine ingrediensar
som skal setja farge, smak og duft
som skal gje innhald og næring
og som saman skal baka ei god misjonsmesse
som kan gje glede, fellesskap og trivsel
og gje kampen mot urettferd og fattigdom fornya styrke
og stimulera iveren etter å dela tru og håp med medmenneske fjern og nær!

Togtankar

Set på toget
ut frå byen med sitt yrande, spennande og støyande liv
Sig avgarde gjennom stadig opnare landskap
med toghjul som seier:
mot vest, mot vest
Ein vakker, klår oktoberettermiddag
- der hausthimmelen stadig skiftar farge mot kveld
- der konturar av åsar og toppar markerer seg mot den gylne himmelen
og eg kan telja grantoppar mot synsranda
Over myrar og elveleie legg råskodda seg lågt
breier sitt teppe over gulnande gras.

No har eg site og sett, og sett
og det eg har sett blir til ord
her oppover dalen med dei kvite bjørkeleggene og dei stolte furuene,
og inn i meg kjenner eg glede over dette landet mitt!

Dette landet som har så mykje
som vil så mykje
og som er så lite
og likevel så stort

Og her får eg vera
inne på eit tog som susar avgarde
Her kan eg sitja å sjå og sjå, like til mørkre let auga kvila
og let tankane fara vidt og langt
heilt opp til han som har skapt alt "synleg og usynleg"
og som har sett vesle meg
og som har gjeve meg så mykje rikt.

Her set eg saman med han som har fylgt meg i 45 år
Vi ser mykje det same
vi pratar om det vi ser
og så er vi stille - stille
treng ikkje prata
let berre toget rulla og rulla

I går var eg, ei vanleg kvinne,
gjest hjå kongen på slottet hans saman med andre kvardagsfolk
No køyrer vi gjennom kongeriket hans og vårt
I dag har vi vore innom huset til dei som styrer gjer sine demokratiske vedtak

I kveld kjenner eg meg priviligert
i eit ope, vakkert og rikt land
med folkekonge og folkestyre!
Måtte vi ha klokskap og få visdom til;
- å ta vare på
- å vidareutvikla
- å dela
alt vi har til beste for dei som treng det mest.

Ord frå godstolen

Ja, eg likar å vera ute!
Det store spørsmålet i kveld er: kvifor går eg ikkje ut?
Kvifor er dørstokken så høg?

Dette tenkjer eg på her eg set inne og kjenner meg søvnig i andletet og lat.
Eg burde gått ut i vinden og regnet!
Eg burde kjent meg søkkvåt og vaken, blitt kvikk og rask!
- Det er jo så herleg Kari!

Ja, for eg likar å vera ute, meiner eg, men eg set likevel inne og ser ut på piskande striregn og frisk vind som herjar på stoveglaset.
Men det rare og fantastiske er; eg kjenner at berre det å skriv nokre ord om regn og vind i andletet, gjer at eg kviknar til - at eg rett og slett vaknar!
Det var rart!!
Så kvifor gå ut då?
Å setja nokre ord på saka har alt gjort underveket!

Du verden kor mykje som blir løyst med ord!
Eg har sagt det før og seier det igjen - Ord er ein fantastisk ting!

Det var berre dette i kveld. Handling får bli eit anna tema! Ha ei fin veke!